Składniki mineralne

Składniki mineralne, czyli mikroelementy i makroelementy, to ważne elementy, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Należy je regularnie dostarczać do naszego ciała, gdyż nie potrafi ono samo ich syntetyzować. Większość z nich jest niezbędna do życia, dlatego nie powinno doprowadzać się do ich niedoboru. 

MAKROELEMENTY

Składnik mineralny Źródło Rola w organizmie Dzienne zapotrzebowanie*

Objawy niedoboru/nadmiaru

Wapń

mleko i przetwory mleczne, ryby, zielone warzywa liściaste, orzechy, produkty sojowe, produkty zbożowe pełnoziarniste.

Wchłanianie wapnia ułatwiają witamina D oraz białka natomiast utrudniają tłuszcze.
wapń jest materiałem budulcowym tkanek twardych takich jak kości, zęby a także paznokci i włosów, bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, kurczliwości mięśni, w przewodnictwie bodźców nerwowych i aktywacji enzymów.

900-1200 mg

niedobór wapnia: krzywica u dzieci, osteomalacja, osteoporoza, tężyczka w przypadku obniżenia poziomu wapnia w surowicy krwi, osłabienie, zmęczenie, problemy z prawidłowym krzepnięciem krwi.

nadmiar wapnia: niewydolność nerek, kamica nerkowa, zaburzenia wchłaniania innych składników, zaburzenia czynności przewodu pokarmowego. 

 

Fosfor

produkty pełnoziarniste, jaja, ryby, mięso, podroby. 

Fosforany powszechnie stosowane są jako dodatki technologiczne do produktów spożywczych więc niedobór fosforu w organizmie człowieka jest bardzo rzadkim zjawiskiem. 

stanowi materiał budulcowy kości i zębów, wchodzi w skład błon komórkowych i kwasów nukleinowych, jest ważny w utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej, bierze udział w przemianach energetycznych, budowie związków wysokoenergetycznych, w przewodnictwie bodźców nerwowych

650 – 900 mg

niedobór fosforu (rzadko): powodują zmniejszenie ilości syntetyzowanych związków wysokoenergetycznych, osłabienie mięśni, zwiększoną podatność na infekcje.

nadmiar fosforu: powoduje upośledzenie przyswajania innych składników mineralnych (wapnia, żelaza, cynku, miedzi), hiperfosfatemia może prowadzić do rozwoju wtórnej nadczynności przytarczyc,  zwapnienia tkanek miękkich, zaburzenia struktury tkanki kostnej

 

Magnez

produkty zbożowe, nasiona, pestki, orzechy, kakao, gorzka czekolada, ryby, mak, zielone warzywa liściaste, kiełki

jest aktywatorem wielu enzymów, składnikiem tkanki kostnej, bierze udział w biosyntezie białka, w procesie kurczliwości mięśni, w przewodnictwie nerwowym, w procesach termoregulacji.

300 – 370 mg

niedobór magnezu: zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego i nerwowo-mięśniowego (np. tiki nerwowe), osłabienie organizmu, wypadanie włosów, łamliwość paznokci.

nadmiar magnezu: lekka hipomagnezemia może powodować zawroty głowy, nudności, osłabienie. Większe dawki mogą działać przeczyszczająco, powodować problemy z oddychaniem, bóle na obszarze klatki piersiowej.

 

Sód

sól kuchenna, owoce morza, produkty zawierające jej jako dodatek, mięso, produkty zbożowe

sód jest ważny w funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśniowego, ma wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową.

ilość sodu w organizmie jest regulowana przez układ hormonalny.           

dobowe zapotrzebowanie nie zostało jednoznacznie określone. Dla osób dorosłych jest to ok. 1500 mg na dobę.dzienne zapotrzebowanie zależy od temperatury otoczenia, aktywności fizycznej (sód jest wydalany z organizmu z potem, moczem i kałem) i wieku.

 

niedobór sodu: bóle głowy, nudności, brak łaknienia, senność, zaburzenia koncentracji i pamięci.

nadmiar sodu: wzmożone pragnienie, suchość błon śluzowych, kołatanie serca, wysokie ciśnienie tętnicze

Potas

wywary z warzyw, seler, banan, brokuły, awokado, warzywa zielone, warzywa strączkowe, kiełki, suszone owoce, orzechy, nasiona, kakao, czekolada

ważny w utrzymaniu gospodarki wodno-elektrolitowej, kwasowo-zasadowej, bierze udział w metabolizmie węglowodanów i białek, wpływa na objętość płynów w organizmie

ok. 4700 mg

zapotrzebowanie na potas zależy od temperatury otoczenia, poziomu aktywności fizycznej.

niedobór potasu: hipokaliemia może być skutkiem biegunek, wymiotów, stosowania leków diuretycznych. Niedobór potasu powoduje: zaburzenia rytmu serca, dysfunkcję układu nerwowego obwodowego i ośrodkowego, zaburzenia funkcji nerek, układu mięśniowego. Przewlekla hipokaliemia może prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego, kamicy nerkowej.

nadmiar potasu: powoduje zaburzenia czynności układu nerwowego, mięśniowego, zaburzeniem czucia, zwolnienie czynności serca, blok serca.

 

Chlor

sól kuchenna i produkty zawierające sól (np. wędliny), woda pitna i mineralna 

chlor jest składnikiem kwasu solnego w żołądku, ma wpływ na regulację gospodarki wodno-elektrolitowej, kwasowo-zasadowej

zapotrzebowanie na chlor jest zbliżone do zapotrzebowania na sód.

niedobór chloru: zasadowica metaboliczna, zawroty i bóle głowy, osłabienie siły mięśniowej, bolesne skurcze mięśni, drgawki, zmęczenie.

nadmiar chloru: hiperchloremia powoduje kwasicę metaboliczną, zaburzenia pracy nerek, nadciśnienie,  nudności, wymioty.

 

MIKROELEMENTY

Składnik mineralny  Źródło  Rola w organiźmie  Dzienne zapotrzebowanie* Objawy niedoboru/ nadmiaru*

Żelazo

*żelazo hemowe: podroby (wątroba, nerki), mięso

żelazo niehemowe: nasiona roślin strączkowych, natka pietruszki, produkty zbożowe pełnoziarniste, żółtka jaj

żelazo bierze udział w procesach oddychania - jest bardzo ważnym składnikiem hemoglobiny, mioglobiny, enzymów tkankowych, bierze udział w syntezie DNA, w zwalczaniu bakterii i wirusów przez układ immunologiczny, w procesach detoksykacji w wątrobie ok. 11 – 18 mg

niedobór żelaza: niedokrwistość (czyli anemia, powodująca m.in. bladość skóry, błon śluzowych, obniżoną sprawność fizyczną, zaburzenia pamięci, koncentracji, obniżoną odporność na infekcje, zawroty głowy, zaburzenia świadomości.

nie opisywano przypadków nadmiaru żelaza pochodzącego z naturalnych produktów spożywczych a jedynie przypadki zatrucia żelazem pochodzącego z preparatów farmaceutycznych, charakteryzującego się zaburzeniami ze strony układu pokarmowego, centralnego układu nerwowego i sercowo-naczyniowego.

 

Cynk

mięso, jaja, kasza gryczana, pieczywo pełnoziarniste, sery żółte, nasiona słonecznika

bierze udział w przemianach białek, węglowodanów i tłuszczów, jest składnikiem licznych enzymów, bierze udział w utrzymaniu stabilności błon komórkowych, reguluję pracę układu krążenia, wpływa korzystnie na układ immunologiczny, wpływa na pracę trzustki.

 

ok. 10-15 mg niedobór cynku: upośledzenie, przedłużenie procesu gojenia się ran, procesów immunologicznych, zaburzenia skórne (np. rumień), upośledzenie smaku i węchu.

nadmiar cynku: upośledzenie funkcji układu immunologicznego, zaburzenia lipidowe. Ostre przedawkowanie może powodować: bóle brzucha, wymioty, biegunkę, osłabienie, ból głowy.

Miedź

wątroba cielęca, płatki owsiane, grzyby, drożdże piekarskie, sezam, nasiona roślin strączkowych, kakao, suszone owoce odgrywa kluczową rolę w procesie powstawania erytrocytów (czerwonych krwinek) oraz w ich prawidłowej pracy,  bierze udział w tworzeniu tkanki łącznej i wchodzi w skład enzymu wykazującego działanie przeciwutleniające - chroni błony komórkowe przed wpływem wolnych rodników, bierze udział w syntezie prostaglandyn, wzmacnia odporność organizmu, bierze udział w syntezie hemu i melaniny. brak jednoznacznych danych określających zalecane dzienne spożycie, uważa się, że 2 mg dziennie jest wystarczające dla osoby dorosłej.

niedobór miedzi: jednym z najgroźniejszych skutków długotrwałego niedoboru miedzi jest niedokrwistość spowodowana zmniejszoną wchłanialnością żelaza z przewodu pokarmowego. Inne objawy niedoboru: zaburzenia koncentracji, pamięci, obrzęki, zwiększona podatność na infekcje, zaburzenia syntezy tkanki łącznej, nadpobudliwość ruchowa, zaburzona pigmentacja włosów.
nadmiar miedzi: ze względu na niewielką ilość miedzy zawartą w produktach spożywczych przedawkowanie miedzi rzadko występuje. Może dojść do przedawkowania w wyniku picia “miękkiej” wody kranowej, dostarczanej do mieszkania starymi, miedzianymi rurami.

 

Jod

sól kuchenna wzbogacona w jod, produkty spożywcze pochodzenia morskiego - ryby, skorupiaki. jod jest kluczowym składnikiem hormonów tarczycy (tyroksyna, trójjodotyronina), wpływa na syntezę białka, przemiany tłuszczów i węglowodanów, procesy energetyczne komórek 150 – 200 mikrogramów.  Zapotrzebowanie na hormony tarczycy zmienia się w różnych okresach życia. 

niedobór jodu: niedoczynność tarczycy, zwolnienie tempa wzrastania (opóźniony wiek kostny), podwyższenie stężenia cholesterolu, nadmierny przyrost masy ciała, obniżenie pojemności wyrzutowej (bradykardia), suchość skóry, skłonność do depresji, tendencja do zaparć stolca.

 
nadmiar jodu: może powodować nadczynność tarczycy, ślinotok, zmiany skórne, odczyny alergiczne, wzmożone wydzielanie śluzu w oskrzelach.

 

Selen

podroby, ryby, skorupiaki, nasiona roślin strączkowych, czosnek, grzyby. wchodzi w skład enzymów oksydoredukcyjnych (niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania enzymów, pomaga usuwać wolne rodniki i chroni komórki i czerwone krwinki przed ich toksycznym działaniem), wpływa korzystnie na układ immunologiczny. ok. 55 mikrogramów niedobór selenu: kardiomiopatia, zaburzeń tworzenia paznokci, dystrofia chrząstek stawowych, zaburzenia funkcji tarczycy - niedoczynność tarczycy.

nadmiar selenu: biegunka, swędzenie skóry, łamliwość i utrata paznokci, wypadanie włosów, osłabienie, zmęczenie, zaburzenia neurologiczne.

 

Fluor

woda pitna, herbata, produkty zbożowe, warzywa liściaste, ziemniaki, ryby, orzechy. fluor stymuluje tworzenie tkanki kostnej, zwiększa odporność szkliwa zębowego na czynniki niszczące, zapobiega próchnicy. 1,5–4 mg niedobór fluoru: próchnica zębów jako skutek osłabienia szkliwa oraz zmniejszenie wytrzymałości tkanki kostnej, złamania kości, deformacja szkieletu,  osteoporoza.

nadmiar fluoru: szkliwo plamkowate, zaburzenia metabolizmu węglowodanów, lipidów, zaburzenia hormonalne (gruczoł tarczowy, przytarczyce, przysadka), zaburzenia ze strony układu oddechowego, układu krążenia, dysfunkcja tkanki kostnej, zaburzenia neurologiczne.

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper Premium